Entegre Devre Topografyaları

Entegre Devre Topografyası nedir?

Cip, mikroçip. silikon çip, bilgisayar cipi olarak da bilinen entegre devreler, nanometre boyutlarında üretilmiş elektronik devrelerdir. Genel olarak yarı iletken, iletken ve yalıtkan katmanlardan oluşur.

5147 sayılı kanunumuzda entegre devre, içeriğinde en az bir aktif eleman barındırması ve ara bağlantılarından bir kısmının ya da tümünün bir parça malzeme içerisinde ve/veya üzerinde bir araya getirilmiş ara veya son formdaki bir ürün olarak tanımlanmıştır.

Entegre devreyi oluşturan tabakaların üç boyutlu dizilimini gösteren görünüm ise entegre devre topografyasını oluşturmaktadır.

Neden korunmalıdır?

Yarı iletken teknolojisinin elektronik devre elemanlarının üretimlerinde kullanılması ve minyatürleşme, çağımızın en önemli atılımlarındandır. Bu gelişmeler sayesinde, günlük hayatımızda kullandığımız cihazlara ve taşıtlara, bir çok elektronik özellik sistemin boyutları değişmeden eklenebilmektedir. 1950’lerde çok basit özelliklere sahip bir bilgisayar bir oda boyutunda iken, bugün bir diz üstü bilgisayar ile giga-hertzler mertebesinde işlem yapabilmekteyiz.

Entegre devreler bu gelişimin en önemli parçalarıdır. Birkaç santimetrelik bir çip içerisine milyonlarca transistor, direnç, kondansatör vb. devre elemanlarının yerleştirilmesi sayesinde elektronik içeriğe sahip sistemler gün geçtikçe küçülmekte veya aynı boyutlarda kalarak performanslarını arttırmaktadır.

Entegre devre tasarımı hazırlama sürecinde yaşanılan zorluklar nelerdir?

Entegre devre dizaynı maddi yükümlülüğü yüksek bir bilimsel çalışma sonucu ortaya çıkabilmektedir.

Entegre devre tasarımın en büyük ikinci zorluğu ise tasarım için ayrılması gereken zamandır. Böyle yüksek sayılarda eleman içeren bir sistemin tasarlanmasının belki de yıllar alacağı gerçeğini unutmamak lazımdır. Tüm zorluklardan daha da önemlisi ve konunun Enstitümüz boyutunda ele alınmasına neden olan en büyük önemi tabii ki, ortaya koyulan entellektüel çabadır.

Entegre devre topografyası tasarımı; bilgi birikimi, eğitim ve tecrübeyle yapılabilecek bir çalışmadır. Devreye yerleştirilecek elemanların boyutları, yarı iletken tabakası üzerindeki yerleri çok ince hesaplamalarla ayarlanmalıdır. İşte tüm bu gelişmeler ışığında entegre devre tasarımları (layout) yani topografyalarının korunması da önemli bir ihtiyaç haline gelmiştir.

Entegre devre ile ilgili yasal düzenlemeler nelerdir?

Başta WIPO olmak üzeri birçok sınai mülkiyet ofisi entegre devreler ile ilgili çalışmalar ve kanunlar düzenlemiştir. Ülkemizin de imzaladığı Dünya Ticaret Örgütünün Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması (TRIPS) ve AB ile Gümrük Birliğini tesis eden Ortaklık Konseyi Kararında entegre devrelerin korunmasının gerekliliği özellikle vurgulanmıştır.

Bu nedenlerden dolayı, bir çok kurum, bakanlık ve üniversitelerden gelen görüşlerle revize edilerek entegre devre topografyalarının korunmasıyla ilgili bir kanun tasarısı hazırlanmıştır. 5147 sayılı Entegre Devre Topografyalarının Korunması Hakkında Kanun 24 Nisan 2004 tarihinde kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiştir. Entegre Devre Topografyalarının Korunması Hakkında Kanunun Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik,
entegre devre topografyalarının korunmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir. Anılan yönetmelik ise 2004 yılının aralık ayında kabul edilmiştir.

Entegre devre topografyaları ile ilgili bu önemli adımlar sayesinde, entegre devreler; patent, marka, tasarım ve coğrafi işaretler gibi sınai mülkiyet haklarından biri olmuştur.

Kimler tescil başvurusunda bulunabilir?

Ülkemiz vatandaşları, ülkemiz içinde ikametgahı olan ve sınai veya ticari faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişiler ile uluslararası anlaşmalar veya karşılıklılık ilkesi dahilinde başvuru hakkına sahip kişiler entegre devre topografyası tescil başvurusunda bulunabilir.

Türkiye’de ikametgahı olmayanlar ise sicile kayıtlı patent vekilleri aracılığı ile başvuruda bulunabilirler.

Hangi tür entegre devre topografyaları tescil edilerek koruma kapsamında değerlendirilir?

Yapılacak bir başvuruda dikkat edilmesi gereken en önemli unsurlardan biri, entegre devre topografyası tescilinin, topografyanın dayandığı içerik, işlem süreci, sistem, teknik veya topografyanın kendisi dışında topografyada sabitlenmiş bilgiye uygulanmamasıdır.

Dolayısı ile topografyanın kendisi hariç entegre devredeki bir yenilik, buluş kapsamında ise patent veya faydalı model belgesine veya tasarım olarak endüstriyel tasarıma konu olabilir. Ayrıca bu korumadan yararlanma; yapısında koruma altına alınmış bir entegre devre topografyası bulunduran entegre devrenin, herhangi bir üründe kullanılıp kullanılmamasına bağlı değildir. Yani sadece tasarım ile uğraşan ancak üretim yapmayan birisi de tescil başvurusunda bulunabilir.

Orjinal entegre devre topografyası ile ne kastedilmektedir?

Bir entegre devre topografyasının tescili için orjinal olması, yani tasarlayıcısının kendi fikri çabası sonucu ortaya çıkmış olması ve tasarım sırasında entegre devre üreticileri ve entegre devre topografyası tasarlayıcıları arasında bilinmemesi gerekmektedir. Bilinen elemanların ve ara bağlantıların düzenlenmesinden oluşan bir entegre devre topografyası bütün olarak ele alındığında, bir araya getirilmiş şekli bakımından orjinallik şartını taşıyorsa entegre devre topografyası korumasından yararlanmaktadır.

Entegre devre topografyası korumasının süresi ne kadardır?

Entegre devre topografyasına sağlanan korumanın başlangıcı; entegre devre topografyasının, hak sahibi tarafından veya onun izniyle üçüncü bir kişi tarafından, yurtiçinde veya yurtdışında ilk kez ticari açıdan piyasaya sürüldüğü tarihten itibaren iki yıl içinde başvurunun da yapılmış olması kaydıyla, sözü edilen piyasaya sürülme tarihi veya ticari açıdan piyasaya sürümün olmadığı hallerde başvurunun yapıldığı tarihtir.

Koruma süresi, yukarıda belirtilen başlangıç tarihinden itibaren on yıl olup, bu süre onuncu takvim yılının bitiminde sona ermektedir. Entegre devre topografyası gizlilik gerektiren haller dışında, ticari olarak kullanılmamışsa ve tasarlandığı tarihten itibaren on beş yıl içerisinde Enstitüye tescil için başvurulmamışsa entegre devre topografyasını koruma hakkı talep edilememektedir.

Hak sahipliği kime aittir?

Entegre devre topografyasının koruma hakkı, tasarlayıcılarına veya tasarımın işyerindeki bilgiler ya da araçlardan faydalanarak yapılması durumunda ise işverenlere aittir. Ancak üniversitelere bağlı fakülte ve yüksek okullarda bilimsel çalışma yapmakta olan öğretim elemanlarınca tasarlanan entegre devre topografyaları üzerindeki hak, öğretim elemanlarına aittir.

Bir Cevap Yazın

x Shield Logo
This Site Is Protected By
The Shield →